Шветсия

Подшоҳии Шветсия
Konungariket Sverige
Парчам Нишон
Суруди миллӣ: «Du gamla, du fria»
Забонҳои расмӣ	Шведӣ
Пойтахт	Стокҳолм
Шаҳри калонтарин	Стокҳолм
Шакли ҳукумат	Подшоҳии конститутсионии парлумонӣ
Подшоҳ	Карл XVI Густав
Сарвазир	Улф Кристерссон (иҷрокунандаи вазифа, ноябри 2026)
Раиси Риксдаг	Андреас Норлен
Масоҳат
· Ҳамагӣ	450 295 км² км²
· % сатҳи об	8,97
Аҳолӣ
· Баҳо (августи 2026)	10 621 103 нафар нафар
· Зичӣ	тақрибан 24 нафар/км² наф./км²
ММД (номинал)
· Ҳамагӣ (2025)	669 млрд доллари ИМА долл.
· ба сари аҳолӣ	63 133 доллари ИМА (2025) долл.
Воҳиди пул	Кронаи шведӣ (SEK)
Интернет-домен	.se
Рамзи ISO	SE
Рамзи КБО	SWE
Пешшумораи телефон	++46
Минтақаи замонӣ	UTC+1 (зимистон), UTC+2 (тобистон)

Шветсия, Суэд (швед. Sverige), расман Подшоҳии Шветсия (швед. Konungariket Sverige) — давлатест дар Аврупои Шимолӣ, ки қисми шарқии нимҷазираи Скандинавияро ишғол мекунад. Он дар ғарб ва шимол бо Норвегия, дар шимолу шарқ бо Финландия ҳамсарҳад буда, аз шарқ бо халиҷи Ботник ва баҳри Балтика иҳота шудааст. Дар ҷанубу ғарб Шветсия тавассути пули Эресунн бо Дания пайваст мебошад.

Шветсия бо масоҳати тақрибан 450 ҳазор км2 яке аз калонтарин кишварҳои Аврупо аст. Пойтахт ва шаҳри калонтарини мамлакат Стокҳолм буда, шаҳрҳои калони дигар Гётеборг, Малмё ва Уппсала мебошанд.

Шветсия подшоҳии конститутсионӣ ва демократияи парлумонӣ мебошад. Подшоҳ сарвари давлат бошад ҳам, қудрати асосии сиёсӣ дар дасти парлумон ва ҳукумат қарор дорад. Парлумони кишвар Риксдаг ном дошта, аз 349 вакил иборат аст.

Шветсия яке аз кишварҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ пешрафта ба шумор меравад. Иқтисоди он ба саноат, хизматрасонӣ, тиҷорати байналмилалӣ, технология ва истеҳсоли маҳсулоти дорои арзиши баланди иловагӣ такя мекунад. Кишвар бо вазъи болои иҷтимоӣ, маориф, тандурустӣ ва муассисаҳои демократии худ маъруф аст.

Шветсия соли 1995 ба Иттиҳоди Аврупо пас аз ҷанги Русия ва Украина дар соли 2022 ба НАТО дохил шуд.

Номгузорӣ

Номи кишвар дар забони шведӣ Sverige мебошад. Ин ном аз ду қисми таърихӣ — Svea ва rike — пайдо шудааст.

Қисми якум ба номи қабилаҳои қадимии свеар (Svear) ишора мекунад, ки дар минтақаҳои марказии Шветсияи имрӯза зиндагӣ мекарданд. Қисми дуюм, rike, ба маънои «подшоҳӣ» ё «мамлакат» мебошад.

Аз ин рӯ, номи Sverige дар маънои таърихӣ тақрибан «Подшоҳии свеарҳо»-ро ифода мекунад.

Дар забонҳои гуногун номи ин кишвар шаклҳои мухталиф дорад. Дар англисӣ Sweden, дар олмонӣ Schweden, дар фаронсавӣ Suède ва дар русӣ Швеция истифода мешавад.

Дар забони тоҷикӣ шакли «Шветсия» дар санадҳои расмии давлатӣ, аз ҷумла дар сомонаи Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, истифода мешавад.

Таърих

Таърихи Шветсия аз ҳазорсолаҳо пеш оғоз мешавад. Қаламрави он аз замони паснишинии яхбандиҳои бузурги Аврупои Шимолӣ тадриҷан маскун гардид.

Дар давраҳои гуногун дар ин сарзамин гурӯҳҳои шикорчӣ, деҳқон ва чорводор зиндагӣ мекарданд. Баъдтар ҷомеаҳои германитабори шимолӣ ташаккул ёфтанд, ки дар пайдоиши халқи швед нақши муҳим доштанд.

Давраҳои қадим

Кулоҳи ҷангии давраи Вендел, ки дар Шветсия ёфт шудааст.

Пас аз ақибнишинии пиряхҳо, тақрибан 12 ҳазор сол пеш, одамон дар қисматҳои ҷанубии сарзамини Шветсияи имрӯза маскан гирифтанд.

Сокинони аввалия асосан аз шикор, моҳигирӣ ва ҷамъоварии рустаниҳои худрӯй рӯз мегузаронданд. Бо гузашти вақт кишоварзӣ ва чорводорӣ низ густариш ёфтанд.

Дар асрҳои аввали милодӣ дар ин минтақа қабилаҳои германитабори шимолӣ зиндагӣ мекарданд. Аз ҷумла, свеарҳо дар минтақаи марказӣ ва гётҳо дар ҷануби кишвар нуфуз доштанд.

Муаррихи румӣ Татсит дар асари Германия (соли 98 милодӣ) аз қавме бо номи Suiones ёд кардааст, ки одатан бо свеарҳои қадим алоқаманд дониста мешаванд.

Дар он давра минтақаҳои имрӯзаи Шветсия ҳанӯз давлати ягона надоштанд. Қудрати сиёсӣ дар дасти сарварони маҳаллӣ ва подшоҳони қабилавӣ буд.

Ёдгориҳои бостоншиносӣ, аз ҷумла қабрҳо, зарфҳо, силоҳҳо ва навиштаҷоти рунӣ, дар бораи зиндагӣ ва фарҳанги ин ҷомеаҳо маълумот медиҳанд.

Давраи викингҳо

Роҳҳои сафар ва тиҷорати викингҳо дар Аврупо ва минтақаҳои атрофи он.

Аз охири асри VIII то асри XI Шветсия яке аз марказҳои муҳими давраи викингҳо буд.

Викингҳо дарёгардон, тоҷирон ва ҷанговарони скандинавӣ буданд, ки ба минтақаҳои гуногуни Аврупо ва берун аз он сафар мекарданд. Викингҳои сарзамини Шветсияи имрӯза бештар ба самти шарқ ҳаракат мекарданд. Онҳо тавассути баҳри Балтик ва дарёҳои Аврупои Шарқӣ ба минтақаҳои Руси Бостон, баҳри Сиёҳ, баҳри Каспий ва сарзаминҳои дигар мерасиданд.

Ин сафарҳо танҳо юришҳои ҳарбӣ набуданд. Тиҷорат, муҳоҷират, хизмат дар нерӯҳои давлатҳои дигар ва мубодилаи фарҳангӣ низ нақши муҳим доштанд.

Яке аз марказҳои маъруфи тиҷоратии он давра Бирка буд, ки дар ҷазираи Бйёркё, дар наздикии Стокҳолми имрӯза, ҷойгир буд.

Дар Бирка тоҷирон аз минтақаҳои гуногун ҷамъ меомаданд. Бозёфтҳои бостоншиносӣ нишон медиҳанд, ки ин шаҳр бо Аврупои Шарқӣ, ҷаҳони ислом ва минтақаҳои дигар робитаҳои тиҷоратӣ дошт.

Баъзе гурӯҳҳои скандинавӣ дар ташаккули шабакаҳои тиҷоратӣ ва сохторҳои сиёсии Руси Киев иштирок карданд. Аммо пайдоиши ин давлат раванди мураккаб буда, нақши гурӯҳҳои славянӣ, скандинавӣ ва дигар аҳолии маҳаллӣ мавриди омӯзиши таърихшиносон қарор дорад.

Пайдоиши Подшоҳии Шветсия

Дар асрҳои IX—XI дар сарзамини Шветсия раванди муттаҳидшавии воҳидҳои сиёсии маҳаллӣ оғоз ёфт.

Подшоҳони аввалини таърихӣ тадриҷан минтақаҳои свеарҳо ва гётҳоро таҳти ҳокимияти ягона муттаҳид карданд.

Аз шахсиятҳои муҳими ин давра Эрики Ғолиб ва писари ӯ Улоф Шётконунг буданд.

Дар ҳамин давра масеҳият низ тадриҷан паҳн мешуд.

Пеш аз густариши масеҳият сокинони Шветсия ба эътиқодоти қадимии скандинавӣ пайравӣ мекарданд. Дар ин эътиқодот худоёне чун Один, Тор ва Фрейя ҷойгоҳи муҳим доштанд.

Паҳн шудани масеҳият чанд аср идома ёфт. Калисоҳо, дайрҳо ва муассисаҳои нави динӣ ба вуҷуд омаданд.

Дар асрҳои XII—XIII Шветсия ба як подшоҳии нисбатан мутамарказ табдил ёфт. Қонунҳо, сохторҳои идорӣ ва низоми ҷамъоварии андоз тадриҷан инкишоф ёфтанд.

Дар ин давра нуфузи Шветсия ба сарзаминҳои Финланди имрӯза низ густариш ёфт. Қисматҳои зиёди Финланд барои чандин аср дар ҳайати Подшоҳии Шветсия қарор доштанд.

Иттиҳоди Калмар

Соли 1397 Шветсия, Дания ва Норвегия дар доираи Иттиҳоди Калмар таҳти ҳокимияти як подшоҳи муштарак муттаҳид шуданд.

Ҳадафи ин иттиҳод таҳкими қудрати кишварҳои Скандинавия ва муқовимат ба рақибони сиёсию иқтисодии онҳо буд.

Бо вуҷуди ин, муносибатҳои байни ашрофони швед ва ҳокимияти марказии иттиҳод ҳамеша ором набуданд.

Дар Шветсия чандин бор шӯришҳо ва ҳаракатҳои мухолифи ҳукумати иттиҳод сар заданд.

Соли 1520, ҳангоми талоши подшоҳи Дания Кристиан II барои барқарор кардани ҳокимияти худ, шумораи зиёди намояндагони ашрофи швед дар Стокҳолм қатл карда шуданд.

Ин рӯйдод дар таърих бо номи «Хунрезии Стокҳолм» маъруф аст.

Ҳодиса муқовимати шведҳоро пурзӯр кард ва ба оғози муборизаи нави истиқлолхоҳӣ мусоидат намуд.

Соли 1523 Густав I Ваза подшоҳи Шветсия интихоб шуд ва кишвар аз Иттиҳоди Калмар ҷудо гардид.

Рӯзи 6 июн, ки ба интихоби Густав Ваза алоқаманд аст, имрӯз ҳамчун Рӯзи миллии Шветсия таҷлил мешавад.

Ислоҳоти динӣ ва ташаккули давлати нав

Дар замони ҳукмронии Густав Ваза Шветсия тағйироти бузурги сиёсӣ ва динӣ аз сар гузаронд.

Подшоҳ ҳокимияти марказиро мустаҳкам кард ва нуфузи ашрофи маҳаллӣ ва муассисаҳои калисоиро маҳдуд намуд.

Дар асри XVI ислоҳоти протестантӣ ба Шветсия роҳ ёфт.

Кишвар тадриҷан аз тобеияти калисои католикии Рум хориҷ шуда, таълимоти лютеранӣ густариш ёфт.

Ин дигаргунӣ ба идораи давлат, маориф, моликияти замин ва фаъолияти калисо таъсири амиқ расонд.

Дар баробари ин, подшоҳӣ низоми идорӣ ва молиявии худро такмил дод.

Ин ислоҳот барои табдил ёфтани Шветсия ба як қудрати муҳим дар Аврупои Шимолӣ замина фароҳам овард.

Шветсия ҳамчун қудрати бузурги Аврупо

Подшоҳ Густав II Адолф дар муҳорибаи Брейтенфелд, соли 1631.

Дар асри XVII Шветсия ба яке аз давлатҳои пурқудрати низомии Аврупо табдил ёфт.

Ин давра бештар бо ҳукмронии Густав II Адолф алоқаманд аст.

Подшоҳ артиши Шветсияро ислоҳ карда, усулҳои нави ҷангӣ ва ташкилоти ҳарбиро ҷорӣ намуд.

Шветсия дар Ҷанги сисола (1618—1648) ширкат варзид ва дар ҷангҳои муҳим дар сарзаминҳои Олмон иштирок кард.

Дар натиҷаи пирӯзиҳо ва созишномаҳои баъдӣ Шветсия як қатор қаламравҳоро дар соҳилҳои баҳри Балтик ва шимоли Олмон ба даст овард.

Дар миёнаи асри XVII қаламрави зери ҳокимияти Шветсия ба бузургтарин андозаи таърихии худ расид.

Аммо густариши пайваста бо хароҷоти зиёди низомӣ ва ҷангҳои давомдор ҳамроҳ буд.

Дар охири асри XVII ва аввали асри XVIII рақобати Шветсия бо Русия, Дания ва дигар давлатҳо шиддат гирифт.

Ҷанги бузурги шимолӣ

Ҷанги бузурги шимолӣ аз соли 1700 то 1721 идома ёфт.

Дар ин ҷанг Шветсия асосан бо иттиҳоди давлатҳое рӯ ба рӯ шуд, ки Русия яке аз қудратҳои асосии он буд.

Подшоҳи Шветсия Карл XII дар солҳои аввали ҷанг як қатор пирӯзиҳои муҳими низомӣ ба даст овард.

Аммо соли 1709 артиши Шветсия дар муҳорибаи Полтава аз артиши Русия таҳти фармондеҳии Пётри I шикаст хӯрд.

Ин шикаст ба заиф шудани нуфузи Шветсия дар минтақаи баҳри Балтик мусоидат кард.

Ҷанг соли 1721 бо имзои Созишномаи Ништад ба анҷом расид.

Дар натиҷа Шветсия қисми муҳими қаламравҳои худро аз даст дод ва Русия ҳамчун қудрати бузурги нави минтақа тақвият ёфт.

Аз ҳамин давра нуфузи байналмилалии Шветсия тадриҷан коҳиш ёфт.

Асрҳои XVIII ва XIX

Дар асри XVIII Шветсия чандин ислоҳоти сиёсиро аз сар гузаронд.

Дар баъзе давраҳо ҳокимияти парлумон ва ашрофон афзоиш ёфт, вале подшоҳон низ барои барқарор кардани қудрати худ талош мекарданд.

Соли 1809 Шветсия пас аз ҷанг бо Русия Финландро аз даст дод.

Финланд, ки чандин аср дар ҳайати Шветсия буд, ба қисми Империяи Русия табдил ёфт.

Соли 1814 Шветсия пас аз ҷанги кӯтоҳе бо Норвегия ин кишварро ба иттиҳоди сулолавӣ ворид кард.

Иттиҳоди Шветсия ва Норвегия то соли 1905 идома ёфт, вақте ки Норвегия истиқлоли пурраи худро барқарор намуд.

Ҷанги соли 1814 охирин ҷанге ба шумор меравад, ки Шветсия ҳамчун давлати ҷангкунанда бевосита дар он иштирок кардааст.

Дар асри XIX дар кишвар тағйироти бузурги иқтисодӣ ба амал омаданд.

Рушди кишоварзӣ, беҳтар шудани роҳҳои нақлиётӣ ва оғози саноатикунонӣ ба тағйир ёфтани ҷомеа мусоидат карданд.

Бо вуҷуди ин, сатҳи зиндагии бисёре аз сокинон ҳанӯз паст буд.

Дар нимаи дуюми асри XIX ва аввали асри XX беш аз як миллион нафар аз Шветсия, асосан ба Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, муҳоҷират карданд.

Сабабҳои асосии ин муҳоҷират камбуди замин, мушкилоти иқтисодӣ ва ҷустуҷӯи имкониятҳои беҳтари зиндагӣ буданд.

Асри XX ва ташаккули давлати иҷтимоӣ

Дар охири асри XIX ва аввали асри XX Шветсия тадриҷан аз кишвари асосан кишоварзӣ ба давлати саноатӣ табдил ёфт.

Рушди корхонаҳо, роҳи оҳан, истеҳсоли металл ва техника ба афзоиши шаҳрҳо мусоидат намуд.

Ҳамзамон, ҳаракатҳои коргарӣ, иттифоқҳои касаба ва созмонҳои сиёсӣ густариш ёфтанд.

Дар даҳсолаҳои аввали асри XX низоми демократии кишвар мустаҳкам шуд.

Ҳуқуқи умумии овоздиҳӣ барои мардон ва занон тадриҷан ҷорӣ гардид. Занон бори аввал дар интихоботи умумимиллии парлумонӣ соли 1921 иштирок карданд.

Дар солҳои минбаъда ҳукуматҳои Шветсия, махсусан ҳукуматҳои сотсиал-демократӣ, барои рушди низоми таъминоти иҷтимоӣ, маориф, тандурустӣ ва ҳифзи ҳуқуқҳои меҳнатӣ ислоҳот гузаронданд.

Ин раванд асоси низоми иҷтимоиеро гузошт, ки имрӯз бо номи модели скандинавӣ ё модели шимолии таъминоти иҷтимоӣ маъруф аст.

Дар ин низом фаъолияти бозори озод бо андозбандӣ, хизматрасониҳои ҷамъиятӣ ва барномаҳои дастгирии иҷтимоӣ якҷоя мешавад.

Шветсия дар ҷангҳои ҷаҳонӣ

Шветсия дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914—1918) расман сиёсати бетарафиро пеш гирифт.

Дар Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939—1945) низ ҳукумати Шветсия расман бетараф буд.

Бо вуҷуди ин, сиёсати Шветсия дар ин давра мураккаб ва баҳсбарангез буд.

Ҳангоми ишғоли Дания ва Норвегия аз ҷониби Олмони фашистӣ, Шветсия барои ҳифзи истиқлоли худ аз баъзе гузаштҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ истифода кард.

Дар қисме аз давраи ҷанг ҳукумати Шветсия ба Олмон барои истифодаи баъзе роҳҳои нақлиётӣ иҷозат дод ва тиҷорати маъдани оҳан бо ин кишвар идома ёфт.

Дар айни замон Шветсия ба Финланд ёрӣ расонд, гурезагони зиёдеро қабул кард ва дар баъзе амалиётҳои наҷотдиҳии шаҳрвандони кишварҳои ишғолшуда иштирок намуд.

Аз ҷумла, соли 1943 ҳазорон яҳудии Дания ба Шветсия паноҳ бурданд.

Дар охири ҷанг низ гурӯҳҳои башардӯстонаи швед дар амалиёти наҷотдиҳии маҳбусони лагерҳои консентратсионӣ иштирок карданд.

Аз ин рӯ, таърихшиносон сиёсати бетарафии Шветсияро дар ҷангҳои ҷаҳонӣ бо назардошти ҳам маҳдудиятҳо ва ҳам қарорҳои баҳсбарангези он арзёбӣ мекунанд.

Шветсияи муосир

Баъди Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ Шветсия рушди иқтисодии назаррасро аз сар гузаронд.

Саноати мошинсозӣ, коркарди металл, истеҳсоли таҷҳизоти барқӣ ва дигар соҳаҳо густариш ёфтанд.

Ҳамзамон, низоми ҳифзи иҷтимоӣ, хизматрасонии тиббӣ ва маориф тақвият дода шуд.

Дар даҳсолаҳои охири асри XX ва аввали асри XXI кишвар ба иқтисоди ҷаҳонӣ бештар ҳамгиро гардид.

Соли 1995 Шветсия ба Иттиҳоди Аврупо пайваст, вале пули миллии худ — кронаи шведиро нигоҳ дошт.

Баъди ҳамлаи густурдаи Русия ба Украина дар соли 2022, Шветсия ва Финланд барои пайвастан ба НАТО дархост пешниҳод карданд.

Шветсия 7 марти соли 2024 расман узви НАТО гардид. Ин қарор ба сиёсати чандиндаҳсолаи ҳамроҳ нашудани кишвар ба иттиҳодҳои низомӣ хотима дод.

Ҷуғрофия

Манзараи кӯҳистонӣ дар шимоли Шветсия.

Шветсия дар Аврупои Шимолӣ ҷойгир буда, қисми шарқии нимҷазираи Скандинавияро фаро мегирад.

Дар ғарб ва шимол онро кӯҳҳои Скандинавия аз Норвегия ҷудо мекунанд.

Дар шарқ кишвар ба халиҷи Ботник ва баҳри Балтик роҳ дорад.

Қисми ҷанубии Шветсия тавассути гулӯгоҳи Эресунн аз Дания ҷудо мешавад. Дар ин ҷо пули дароз ва нақби нақлиётӣ шаҳри Малмёро бо минтақаи Копенҳаген мепайванданд.

Соҳили Шветсия дорои халиҷҳо, ҷазираҳо ва нимҷазираҳои зиёд мебошад.

Аз ҷазираҳои калонтарини кишвар Готланд ва Эланд мебошанд.

Масоҳати умумии Шветсия тақрибан 450 295 км² буда, қисми зиёди он аз ҷангалҳо, кӯҳҳо, кӯлҳо ва заминҳои кишоварзӣ иборат аст.

Минтақаҳои табиӣ

Аз рӯйи ҷуғрофия Шветсияро одатан ба се минтақаи бузурги таърихию ҷуғрофӣ ҷудо мекунанд:

• Норрланд — қисми шимолии кишвар, ки бо ҷангалҳои васеъ, кӯҳҳо, дарёҳо ва зичии пасти аҳолӣ фарқ мекунад.
• Свеаланд — қисми марказии кишвар, ки Стокҳолм ва як қатор марказҳои муҳими таърихиро дар бар мегирад.
• Гёталанд — қисми ҷанубии кишвар, ки аҳолии нисбатан зиёд, заминҳои кишоварзӣ ва марказҳои бузурги саноатӣ дорад.

Ин минтақаҳо воҳидҳои асосии маъмурии имрӯза нестанд, вале дар таърих ва ҳувияти минтақавии сокинон аҳамият доранд.

Қисми зиёди аҳолии кишвар дар минтақаҳои марказӣ ва ҷанубӣ зиндагӣ мекунад.

Норрланд, бо вуҷуди ишғол кардани қисми бузурги масоҳати кишвар, нисбатан камаҳолӣ мебошад.

Кӯҳҳо

Қаторкӯҳҳои Скандинавия аз шимол ба ҷануб дар қисми ғарбии кишвар тӯл мекашанд.

Қуллаҳои баландтарини Шветсия дар ҳамин минтақа ҷойгиранд.

Яке аз кӯҳҳои маъруфи кишвар Кебнекайсе мебошад.

Баландии қуллаи яхпӯши Кебнекайсе бо сабаби обшавӣ ва тағйирёбии ҳаҷми ях сол ба сол тағйир меёбад.

Кӯҳҳои шимолии Шветсия бо пиряхҳо, водиҳои васеъ ва манзараҳои табиии худ маъруфанд.

Дар ин минтақа як қатор боғҳои миллӣ, аз ҷумла Сарек ва Абиску, ҷойгиранд.

Кӯлҳо ва дарёҳо

Акс:Vanern lake.jpg

Кӯли Венерн яке аз калонтарин кӯлҳои Аврупо мебошад.

Шветсия кишвари серкӯл мебошад.

Дар қаламрави он даҳҳо ҳазор кӯли хурду калон мавҷуд аст.

Калонтарини онҳо Венерн (швед. Vänern) мебошад, ки яке аз калонтарин кӯлҳои Аврупо ба шумор меравад.

Кӯлҳои дигари муҳим Веттерн, Меларен ва Йелмарен мебошанд.

Кӯли Меларен дар наздикии Стокҳолм ҷойгир аст ва дар рушди таърихии пойтахт нақши муҳим доштааст.

Бисёре аз дарёҳои бузурги кишвар аз кӯҳҳои Скандинавия сарчашма гирифта, ба самти шарқ ҷорӣ мешаванд.

Дарёҳои шимолӣ барои истеҳсоли нерӯи барқи обӣ аҳамияти калон доранд.

Иқлим

Иқлими Шветсия вобаста ба ҷойгиршавии ҷуғрофӣ хеле фарқ мекунад.

Дар ҷануб зимистонҳо нисбатан мулоим ва тобистонҳо муътадиланд.

Қисми марказии кишвар дорои иқлими нисбатан континенталӣ мебошад, ки зимистонҳои сард ва тобистонҳои гармтар дорад.

Дар шимол иқлими субарктикӣ ҳукмфармост. Дар ин минтақа зимистонҳо дарозу сард ва тобистонҳо кӯтоҳ мебошанд.

Бо вуҷуди ҷойгиршавӣ дар арзҳои баланди шимолӣ, таъсири уқёнуси Атлантик ва ҷараёнҳои гарми баҳрӣ боиси мулоимтар шудани иқлими бисёр минтақаҳои Шветсия нисбат ба дигар минтақаҳои ҳамарзи қитъаҳои ҷаҳон мегардад.

Дар қисми шимолии кишвар, махсусан берун аз Доираи қутбии шимолӣ, дар тобистон падидаи офтоби нимашаб мушоҳида мешавад.

Дар ин давра офтоб метавонад чанд шабонарӯз пайиҳам аз уфуқ поён наравад.

Зимистон бошад, дар қисматҳои шимолӣ давраҳое фаро мерасанд, ки офтоб аз уфуқ боло намебарояд.

Дар баъзе шабҳои зимистон дар шимоли Шветсия шафақи қутбӣ низ мушоҳида мешавад.

Ҷангалҳо ва олами наботот

Қисми зиёди қаламрави Шветсияро ҷангалҳо фаро гирифтаанд.

Дар минтақаҳои марказӣ ва шимолӣ ҷангалҳои сӯзанбарг, аз ҷумла санавбар ва коҷ, бештар паҳн шудаанд.

Дар ҷануб ҷангалҳои омехта ва баргрез низ вомехӯранд.

Ҷангалҳо барои иқтисоди кишвар аҳамияти калон доранд. Чӯб, селлюлоза ва маҳсулоти коғазӣ аз маҳсулоти муҳими саноати Шветсия мебошанд.

Ҳамзамон, ҷангалҳо макони зисти бисёр ҳайвонот буда, барои нигоҳ доштани гуногунии биологӣ аҳамият доранд.

Ба ҳайвоноти ваҳшии кишвар гавазн, элк, хирси малла, гург, силовсин ва намудҳои гуногуни паррандаҳо дохил мешаванд.

Дар шимоли кишвар гавазнҳои шимолӣ низ зиндагӣ мекунанд, ки барои фарҳанг ва зиндагии анъанавии мардуми сомӣ аҳамияти калон доранд.

Ҳифзи муҳити зист

Шветсия шабакаи боғҳои миллӣ, мамнуъгоҳҳо ва дигар минтақаҳои муҳофизатшаванда дорад.

Ҳукумати кишвар барои ҳифзи ҷангалҳо, кӯлҳо, ҳайвоноти ваҳшӣ ва кам кардани ифлосшавӣ барномаҳои гуногун амалӣ мекунад.

Дар баробари ин, масъалаҳои марбут ба истифодаи ҷангалҳо, истихроҷи маъдан, рушди саноат ва таъсири тағйирёбии иқлим ба муҳити зист баҳсҳои ҷамъиятиро ба вуҷуд меоранд.

Дар Шветсия анъанаи ҳуқуқие бо номи Allemansrätten мавҷуд аст, ки ба одамон имкон медиҳад дар доираи қоидаҳои муайян аз табиат истифода баранд.

Мувофиқи ин принсип одамон метавонанд дар бисёр ҷангалҳо ва минтақаҳои табиӣ сайругашт кунанд, баъзе меваҳою занбӯруғҳои худрӯйро ҷамъ оваранд ва дар ҷойҳои иҷозатдодашуда хайма зананд.

Аммо онҳо вазифадоранд ба табиат, моликияти дигарон ва ҳайвоноти ваҳшӣ зарар нарасонанд.

Сиёсат ва ҳукумат

Шветсия подшоҳии конститутсионӣ ва демократияи парлумонӣ мебошад.

Ин маънои онро дорад, ки кишвар подшоҳ дорад, вале салоҳиятҳои асосии сиёсӣ дар ихтиёри парлумон ва ҳукумат мебошанд.

Низоми давлатдорӣ бар асоси Конститутсия, интихоботи озод, ҳокимияти қонун ва масъулияти ҳукумат дар назди парлумон амал мекунад.

Подшоҳ

Сарвари давлат дар Шветсия подшоҳ мебошад.

Аз соли 1973 ин вазифаро Карл XVI Густав иҷро мекунад.

Вазифаҳои подшоҳ асосан намояндагӣ ва ташрифотӣ мебошанд.

Ӯ дар маросимҳои давлатӣ иштирок мекунад, ҷаласаҳои муайянро ифтитоҳ менамояд ва дар муносибатҳои расмии байналмилалӣ кишварро намояндагӣ мекунад.

Подшоҳ ҳуқуқи мустақилона идора кардани ҳукумат ё қабули қонунҳоро надорад.

Мақоми подшоҳ ва тартиби ворисии тахт дар қонунҳои асосии кишвар муайян карда шудааст.

Парлумон

Парлумони Шветсия Риксдаг (швед. Riksdag) ном дорад.

Риксдаг аз 349 вакил иборат аст, ки барои чор сол интихоб мешаванд.

Вазифаҳои асосии он қабули қонунҳо, тасдиқи буҷети давлатӣ ва назорат аз фаъолияти ҳукумат мебошанд.

Парлумон инчунин дар интихоби сарвазир нақши марказӣ дорад.

Раиси Риксдаг ҷаласаҳои парлумонро роҳбарӣ карда, ҳангоми ташкили ҳукумати нав номзадеро барои вазифаи сарвазир пешниҳод мекунад.

Низоми интихоботии Шветсия ба намояндагии мутаносиб асос ёфтааст, яъне тақсими курсиҳои парлумон асосан ба ҳиссаи овозҳои бадастовардаи ҳизбҳо вобаста мебошад.

Ҳукумат

Ҳукуматро сарвазир роҳбарӣ мекунад.

Сарвазир барои ташкили ҳайати ҳукумат ва пешбурди сиёсати он масъул аст.

Ҳукумат барномаҳои сиёсӣ пешниҳод мекунад, иҷрои қонунҳоро таъмин менамояд ва фаъолияти мақомоти марказии давлатиро ҳамоҳанг месозад.

Дар Шветсия ҳукумат бояд аз дастгирии кофии Риксдаг бархӯрдор бошад.

Агар парлумон ба сарвазир ё ҳукумат изҳори нобоварӣ кунад, онҳо метавонанд маҷбур ба истеъфо шаванд.

Вазъи сиёсӣ пас аз интихоботи соли 2026

13 сентябри соли 2026 дар Шветсия интихоботи навбатии парлумонӣ баргузор шуд.

Дар натиҷаи интихобот ҳизбҳои мухолифи ҳукумати пешин дар маҷмуъ 176 курсии Риксдагро ба даст оварданд, дар ҳоле ки ҳизбҳои блоки ростгаро соҳиби 173 курсӣ шуданд.

17 сентябри соли 2026 сарвазир Улф Кристерссон истеъфои худро пешниҳод кард.

Азбаски ташкили ҳукумати нав ба анҷом нарасида буд, ӯ роҳбарии ҳукумати иҷрокунандаи вазифаро идома дод.

15 октябри соли 2026 парлумон номзадии Магдалена Андерссонро ба вазифаи сарвазир рад кард.

3 ноябри соли 2026 номзадии Элизабет Танд Рингквист низ аз ҷониби парлумон рад гардид.

То 3 ноябри соли 2026 музокироти сиёсӣ барои ташкили ҳукумати нав идома дошт ва Улф Кристерссон сарвазири ҳукумати иҷрокунандаи вазифа боқӣ мемонд.

Бахшбандии маъмурӣ

Шветсия давлати воҳид мебошад.

Аз ҷиҳати маъмурӣ он ба 21 лен (швед. län) ва 290 коммуна (швед. kommun) ҷудо мешавад.

Лен воҳиди маъмурии минтақавӣ аст, дар ҳоле ки коммунаҳо вазифаҳои муҳими худидоракунии маҳаллиро иҷро мекунанд.

Коммунаҳо дар идораи мактабҳо, хизматрасониҳои маҳаллӣ, банақшагирии шаҳрҳо ва дигар масъалаҳои рӯзмарраи аҳолӣ иштирок мекунанд.

Дар сатҳи минтақавӣ мақомоти интихобӣ дар масъалаҳое чун тандурустӣ ва нақлиёти ҷамъиятӣ масъулият доранд.

Шветсия инчунин дорои 25 вилояти таърихӣ мебошад, ки ландскап (швед. landskap) ном доранд.

Ин вилоятҳои таърихӣ имрӯз воҳидҳои асосии идории давлат нестанд, вале дар фарҳанг, анъанаҳо ва ҳувияти маҳаллии сокинон ҷойгоҳи муҳим доранд.

Иқтисод

Акс:Stockholm skyline from Monteliusvägen.jpg

Стокҳолм яке аз марказҳои муҳими иқтисодӣ ва молиявии Шветсия мебошад.

Шветсия дорои иқтисоди пешрафта ва гуногунсоҳа мебошад.

Дар он саноат, хизматрасонӣ, технологияҳои рақамӣ, тиҷорати байналмилалӣ ва истеҳсоли маҳсулоти техникӣ нақши муҳим доранд.

Тибқи маълумоти Бонки ҷаҳонӣ, маҷмуи маҳсулоти дохилии номиналии Шветсия дар соли 2025 тақрибан 669 миллиард доллари ИМА буд.

Иқтисоди кишвар бо бозори ҷаҳонӣ робитаи зич дорад. Қисми зиёди маҳсулоти саноатии Шветсия ба кишварҳои дигар содир мешавад.

Дар баробари ширкатҳои калон, корхонаҳои хурду миёна низ дар иқтисод нақши муҳим доранд.

Саноат

Шветсия дар истеҳсоли мошинҳо, таҷҳизоти саноатӣ, маҳсулоти электронӣ, маводи кимиёвӣ ва дигар маҳсулот таҷрибаи тӯлонӣ дорад.

Аз ширкатҳои маъруфи шведӣ метавон инҳоро ном бурд:

• Volvo — истеҳсоли мошинҳо, воситаҳои нақлиёт ва таҷҳизоти вазнин;
• Scania — истеҳсоли мошинҳои боркаш ва автобусҳо;
• Ericsson — таҷҳизот ва технологияҳои алоқа;
• IKEA — истеҳсол ва фурӯши мебел ва маҳсулоти рӯзгор;
• Electrolux — техникаи маишӣ;
• H&M — саноати либос ва савдои чакана;
• Spotify — хадамоти рақамии шунидани мусиқӣ.

Ин ширкатҳо дар рушди иқтисоди Шветсия ва маъруфияти он дар бозори байналмилалӣ саҳм гузоштаанд.

Захираҳои табиӣ

Шветсия дорои захираҳои маъдани оҳан, ҷангал ва об мебошад.

Дар шимоли кишвар конҳои муҳими маъдани оҳан ҷойгиранд.

Яке аз марказҳои маъруфи истихроҷи маъдан Кируна мебошад.

Саноати коркарди чӯб, истеҳсоли коғаз ва селлюлоза низ барои иқтисоди кишвар аҳамияти калон дорад.

Дарёҳои шимолӣ барои истеҳсоли нерӯи барқи обӣ истифода мешаванд.

Энергетика

Барқ дар Шветсия аз манбаъҳои гуногун истеҳсол мешавад.

Нерӯгоҳҳои обӣ ва атомӣ дар таъмини кишвар бо нерӯи барқ нақши муҳим доранд.

Дар солҳои охир истифодаи нерӯи бодӣ низ афзоиш ёфтааст.

Дар баробари ин, масъалаҳои рушди нерӯгоҳҳои нав, амнияти энергетикӣ ва таъсири истеҳсоли нерӯ ба муҳити зист дар кишвар мавриди баҳс қарор доранд.

Кишоварзӣ

Кишоварзӣ бештар дар қисматҳои ҷанубӣ ва марказии Шветсия рушд кардааст.

Дар ин минтақаҳо гандум, ҷав, ҷавдор, картошка ва дигар зироатҳо парвариш карда мешаванд.

Чорводорӣ низ аҳамияти калон дорад. Парвариши говҳои ширдеҳ ва дигар ҳайвоноти хонагӣ яке аз самтҳои асосии кишоварзӣ мебошад.

Дар шимоли кишвар иқлими сард ва давраи кӯтоҳи нашъунамои рустаниҳо имкониятҳои кишоварзиро маҳдуд мекунанд.

Модели иҷтимоию иқтисодӣ

Шветсия бо низоми густурдаи хизматрасониҳои ҷамъиятӣ маъруф аст.

Бисёре аз хизматрасониҳои маориф, тандурустӣ ва дастгирии иҷтимоӣ аз ҳисоби андозҳо маблағгузорӣ мешаванд.

Дар кишвар низоми суғуртаи иҷтимоӣ, кумакпулӣ барои кӯдакон, рухсатии нигоҳубини кӯдак ва нафақа амал мекунад.

Бо вуҷуди ин, тамоми хизматрасониҳо барои ҳамаи сокинон ройгон нестанд. Масалан, барои баъзе хизматрасониҳои тиббӣ ё таҳсил дар донишгоҳҳо, вобаста ба мақоми шахс ва қоидаҳои амалкунанда, пардохт талаб карда мешавад.

Модели Шветсия кӯшиш мекунад фаъолияти иқтисоди бозориро бо дастгирии иҷтимоӣ ва паст кардани нобаробарии иқтисодӣ якҷоя намояд.

Дар баробари дастовардҳо, масъалаҳои андозбандӣ, арзиши манзил, муҳоҷират ва таъмини хизматрасониҳои иҷтимоӣ низ дар ҷомеа мавриди баҳс қарор доранд.

Аҳолӣ

Аҳолии Шветсия дар моҳи августи соли 2026 тақрибан 10,62 миллион нафар буд.

Зичии аҳолӣ нисбат ба бисёре аз кишварҳои Аврупои Ғарбӣ паст мебошад.

Қисми зиёди сокинон дар шаҳрҳо ва минтақаҳои ҷанубию марказии кишвар зиндагӣ мекунанд.

Дар шимоли Шветсия маҳалҳои васеи камаҳолӣ мавҷуданд.

Шветсия дар тӯли асри XX ва аввали асри XXI аз кишвари нисбатан якзабона ба ҷомеаи дорои аҳолии гуногунзабон ва гуногунфарҳанг табдил ёфтааст.

Муҳоҷират дар тағйирёбии таркиби аҳолӣ нақши муҳим дорад.

Дар кишвар гурӯҳҳои гуногуни муҳоҷирон ва фарзандони онҳо, аз ҷумла аҳолии дорои решаҳои финландӣ, суриягӣ, ироқӣ, сомолӣ ва дигар кишварҳо зиндагӣ мекунанд.

Забон

Забони шведӣ забони расмии Шветсия мебошад.

Он ба шохаи шимолии забонҳои германӣ мансуб аст ва бо забонҳои норвегӣ ва даниягӣ хешовандии наздик дорад.

Забонҳои шведӣ, норвегӣ ва даниягӣ то андозае барои гӯяндагони якдигар фаҳмо мебошанд, ҳарчанд дараҷаи фаҳмиш вобаста ба лаҳҷа ва таҷрибаи шахс фарқ мекунад.

Шветсия инчунин панҷ забони ақаллияти миллиро ба расмият мешиносад:

• финландӣ;
• сомӣ;
• меянкиелӣ;
• романӣ;
• идиш.

Ин забонҳо ба гурӯҳҳои таърихии ақаллияти кишвар мансубанд ва тибқи қонун дорои ҳуқуқҳои махсуси ҳифз ва рушд мебошанд.

Мардуми сомӣ

Сомиҳо (Sámi) яке аз халқҳои бумии минтақаҳои шимолии Скандинавия мебошанд.

Онҳо дар қисматҳои шимолии Шветсия, Норвегия, Финланд ва нимҷазираи Кола зиндагӣ мекунанд.

Мардуми сомӣ дорои забонҳо, анъанаҳо ва фарҳанги хоси худ мебошанд.

Дар ҳаёти анъанавии баъзе гурӯҳҳои сомӣ парвариши гавазни шимолӣ нақши муҳим дорад.

Дар баробари ин, сомӣҳо дар тамоми соҳаҳои ҷомеаи муосир фаъолият мекунанд.

Дар Шветсия Парлумони сомӣ (Sametinget) ҳамчун ниҳоди намояндагии ин мардум фаъолият дорад.

Масъалаҳои ҳифзи забон, заминҳои анъанавӣ ва ҳуқуқҳои фарҳангии сомӣҳо дар сиёсати кишвар аҳамияти махсус доранд.

Дин

То паҳн шудани масеҳият аҳолии сарзамини Шветсия асосан ба эътиқодоти қадимии скандинавӣ пайравӣ мекард.

Масеҳият дар асрҳои IX—XII тадриҷан густариш ёфт.

Дар асри XVI, баъди ислоҳоти протестантӣ, таълимоти лютеранӣ ба равияи асосии масеҳият дар Шветсия табдил ёфт.

Калисои Шветсия муддати тӯлонӣ мақоми махсуси давлатӣ дошт.

Соли 2000 муносибатҳои расмии давлат ва калисо тағйир ёфта, Калисои Шветсия аз сохтори мустақими давлатӣ ҷудо шуд.

Имрӯз дар кишвар озодии динӣ амал мекунад.

Дар Шветсия пайравони равияҳои гуногуни масеҳият, ислом, яҳудият ва дигар динҳо зиндагӣ мекунанд.

Дар баробари ин, қисми зиёди аҳолӣ худро ғайридинӣ мешуморад ё дар фаъолияти созмонҳои динӣ иштироки доимӣ надорад.

Маориф ва илм

Маориф яке аз соҳаҳои муҳими сиёсати иҷтимоии Шветсия мебошад.

Дар кишвар низоми таҳсилоти томактабӣ, мактабӣ, касбӣ ва олӣ амал мекунад.

Таҳсилоти ҳатмии мактабӣ барои кӯдакон аз синни шашсолагӣ оғоз мешавад.

Дар баробари мактабҳои давлатӣ, муассисаҳои таълимии мустақил низ фаъолият доранд, ки фаъолияти онҳо тибқи қонун танзим мешавад.

Шветсия дорои як қатор донишгоҳҳои маъруф мебошад.

Аз ҷумла:

• Донишгоҳи Уппсала — яке аз қадимтарин донишгоҳҳои Скандинавия, ки соли 1477 таъсис ёфтааст;
• Донишгоҳи Лунд — яке аз марказҳои муҳими илмӣ ва таҳқиқотии кишвар;
• Донишгоҳи Стокҳолм;
• Донишгоҳи Гётеборг;
• Донишкадаи шоҳии технологии KTH;
• Донишкадаи Каролинска — маркази маъруфи таҳқиқоти тиббӣ.

Шветсия дар рушди илм саҳми назаррас гузоштааст.

Аз олимони маъруфи ин кишвар Карл Линней мебошад, ки дар ташаккули низоми муосири тасниф ва номгузории организмҳои зинда нақши муҳим дошт.

Олими дигар Андерс Селсий аст, ки номи ӯ бо яке аз меъёрҳои маъруфи ченкунии ҳарорат — дараҷаи Селсий — алоқаманд мебошад.

Алфред Нобел, ихтироъкор ва соҳибкори швед, бо таъсиси Ҷоизаи Нобел маъруф аст.

Аз соли 1901 ҷоизаҳои Нобел дар соҳаҳои гуногун супурда мешаванд.

Бисёре аз маросимҳои ҷоизасупорӣ дар Стокҳолм баргузор мегарданд, дар ҳоле ки Ҷоизаи сулҳи Нобел дар Ослои Норвегия супурда мешавад.

Фарҳанг

Фарҳанги Шветсия зери таъсири таърихи скандинавӣ, масеҳият, рушди шаҳрҳо ва дигаргуниҳои иҷтимоии асрҳои охир ташаккул ёфтааст.

Дар ҳаёти фарҳангии кишвар адабиёт, мусиқӣ, театр, синамо, ҳунарҳои тасвирӣ ва тарроҳии саноатӣ ҷойгоҳи муҳим доранд.

Адабиёт

Адабиёти шведӣ таърихи тӯлонӣ дорад.

Аз адибони маъруфи кишвар Август Стриндберг мебошад, ки дар рушди драматургия ва адабиёти навини Аврупо саҳми муҳим гузоштааст.

Селма Лагерлёф соли 1909 барандаи Ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт шуд.

Нависандаи дигари маъруфи швед Астрид Линдгрен аст, ки бо офаридани қаҳрамони машҳури адабиёти кӯдакон — Пиппи Ҷӯробдароз — шинохта мешавад.

Асарҳои Линдгрен ба забонҳои зиёди ҷаҳон тарҷума шудаанд.

Аз нависандагони дигари маъруфи швед метавон Ҳеннинг Манкелл ва Стиг Ларссон-ро ном бурд.

Синамо

Шветсия дар таърихи синамои ҷаҳон низ ҷойгоҳи муҳим дорад.

Ингмар Бергман яке аз коргардонҳои маъруфи асри XX мебошад.

Филмҳои ӯ бештар масъалаҳои муносибатҳои инсонӣ, марг, имон, танҳоӣ ва маънои зиндагиро баррасӣ мекунанд.

Аз асарҳои маъруфи ӯ «Муҳри ҳафтум» (The Seventh Seal) ва «Клубничное поле» (Wild Strawberries) мебошанд.

Синамои Шветсия инчунин бо ҳунарпешагони маъруфе чун Грета Гарбо ва Ингрид Бергман шинохта шудааст.

Мусиқӣ

Мусиқии шведӣ ҳам дар дохили кишвар ва ҳам дар саҳнаи байналмилалӣ маъруф аст.

Гурӯҳи ABBA яке аз машҳуртарин гурӯҳҳои мусиқии попи асри XX мебошад.

Он соли 1974 бо суруди Waterloo дар озмуни Евровидение ғолиб шуд.

Дар солҳои минбаъда мусиқии поп, рок ва электронӣ дар Шветсия рушди назаррас ёфт.

Дар кишвар инчунин ширкатҳо, оҳангсозон ва таҳиякунандагони мусиқӣ фаъолият мекунанд, ки дар саноати байналмилалии мусиқӣ саҳм доранд.

Идҳо ва анъанаҳо

Яке аз идҳои маъруфи Шветсия Мидсоммар (швед. Midsommar) мебошад, ки ба миёнаи тобистон алоқаманд аст.

Дар ин рӯз одамон ҷамъ омада, суруд мехонанд, рақс мекунанд ва бо оилаю дӯстон вақт мегузаронанд.

Иди дигари маъруф Рӯзи Люсия мебошад, ки 13 декабр таҷлил мешавад.

Ин анъана бо рӯшноӣ ва омадани фасли зимистон алоқаманд аст.

Дар ҷомеаи шведӣ инчунин анъанаи фика (fika) маъмул мебошад.

Фика одатан танаффус барои нӯшидани қаҳва ё чой ва суҳбат бо дӯстон ё ҳамкорон аст.

Ин анъана дар зиндагии рӯзмарра ва муҳити кории бисёре аз сокинони кишвар ҷойгоҳи муҳим дорад.

Ошпазӣ

Ошпазии анъанавии Шветсия аз иқлими шимолӣ, захираҳои баҳрӣ ва маҳсулоти кишоварзӣ таъсир гирифтааст.

Аз таомҳои маъруф гӯштқимаҳои шведӣ (köttbullar) мебошанд, ки аксар вақт бо картошка ва мураббои брусника пешкаш мешаванд.

Моҳӣ, махсусан шоҳмоҳӣ ва озодмоҳӣ, дар ғизои анъанавии кишвар ҷойгоҳи муҳим дорад.

Нони тунуки хушк (knäckebröd) низ яке аз маҳсулоти маъмули ғизоии шведӣ мебошад.

Аз шириниҳои маъруф метавон кулчаҳои дорчиндор (kanelbullar)-ро ном бурд.

Дар идҳо ва ҷашнҳои оилавӣ таомҳои махсуси мавсимӣ омода мекунанд.

Варзиш

Варзиш дар ҳаёти иҷтимоии Шветсия ҷойгоҳи муҳим дорад.

Аз намудҳои маъруфи варзиш футбол, хоккейи рӯйи ях, лижаронӣ, варзиши сабук ва ҳандбол мебошанд.

Шветсия дар мусобиқаҳои байналмилалии хоккей ва намудҳои зимистонаи варзиш натиҷаҳои назаррас ба даст овардааст.

Дар футбол тими миллии мардонаи Шветсия соли 1958 ба финали Ҷоми ҷаҳон роҳ ёфт.

Яке аз футболбозони маъруфи кишвар Златан Иброҳимович мебошад.

Варзишгарони швед инчунин дар Бозиҳои олимпии зимистона ва тобистона медалҳои зиёд ба даст овардаанд.

Фаъолияти варзишии кӯдакон ва ҷавонон тавассути клубҳо ва созмонҳои маҳаллӣ дастгирӣ карда мешавад.

Муносибатҳои байналмилалӣ

Шветсия узви Созмони Милали Муттаҳид, Иттиҳоди Аврупо, Шурои Аврупо, Шурои шимолӣ, Созмони ҳамкории иқтисодӣ ва рушд ва дигар созмонҳои байналмилалӣ мебошад.

Кишвар дар масъалаҳои ҳуқуқи инсон, рушди устувор, кумакҳои башардӯстона ва ҳамкориҳои байналмилалӣ фаъолият мекунад.

Шветсия инчунин бо кишварҳои дигари Скандинавия робитаҳои наздики иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ дорад.

Дар соли 2024 кишвар ба НАТО пайваст ва ҳамкориҳои низомии худро бо давлатҳои узви ин созмон густариш дод.

Муносибатҳои Шветсия ва Тоҷикистон

Муносибатҳои дипломатӣ байни Тоҷикистон ва Шветсия 9 декабри соли 1992 барқарор шудаанд.

Ҳамкориҳои ду кишвар дар соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва башардӯстона инкишоф ёфтаанд.

Тибқи маълумоти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон, аз самтҳои муҳими ҳамкорӣ дастгирии ҷомеаи шаҳрвандӣ, барномаҳои иҷтимоӣ, рушди кишоварзӣ ва лоиҳаҳои марбут ба паст кардани сатҳи камбизоатӣ мебошанд.

Шветсия тавассути барномаҳои байналмилалӣ ва созмонҳои ҳамкор низ дар баъзе ташаббусҳои рушди Тоҷикистон иштирок кардааст.

Муносибатҳои ду кишвар дар доираи созмонҳои байналмилалӣ ва ҳамкориҳои Аврупою Осиёи Марказӣ низ сурат мегиранд.

Мероси ҷаҳонӣ ва ҷойҳои машҳур

Акс:Drottningholm Palace Sweden 2005.jpg

Қасри Дроттнингҳолм яке аз ёдгориҳои маъруфи таърихии Шветсия мебошад.

Шветсия дорои ёдгориҳои зиёди таърихӣ, меъморӣ ва табиӣ мебошад.

Як қатор ин ёдгориҳо ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шудаанд.

Аз ҷумла:

• Қасри Дроттнингҳолм — маҷмааи таърихии шоҳӣ дар наздикии Стокҳолм;
• Бирка ва Ҳовгорден — ёдгориҳои муҳими давраи викингҳо;
• Висбю — шаҳри таърихӣ дар ҷазираи Готланд;
• Минтақаи Лапония — минтақаи васеи табиӣ ва фарҳангӣ дар шимоли кишвар;
• Кандакориҳои сангии Танум — ёдгориҳои сангнигораи давраи қадим;
• Фалун — минтақаи таърихии истихроҷи маъдани мис.

Ин ёдгориҳо давраҳои гуногуни таърих, рушди фарҳанг ва муносибати инсон бо муҳити табииро инъикос мекунанд.

Нигаред низ

• Шведҳо
• Забони шведӣ
• Стокҳолм
• Скандинавия
• Аврупои Шимолӣ
• Норвегия
• Дания
• Финланд
• Таърихи Шветсия
• Риксдаг
• Подшоҳии конститутсионӣ
• Иттиҳоди Калмар
• Викингҳо
• Модели шимолии таъминоти иҷтимоӣ
• Муносибатҳои Тоҷикистон ва Шветсия

Адабиёт

• Elgán, Elisabeth; Scobbie, Irene. Historical Dictionary of Sweden. Rowman & Littlefield, 2015.
• Price, T. Douglas. Ancient Scandinavia: An Archaeological History from the First Humans to the Vikings. Oxford University Press, 2015.
• Koblik, Steven. Sweden’s Development from Poverty to Affluence, 1750—1970. University of Minnesota Press, 1975.
• Scott, Franklin D. Sweden: The Nation’s History. University of Minnesota Press, 1977.

Пайвандҳои берунӣ

• Сомонаи расмии иттилоотии Шветсия
• Сомонаи ҳукумати Шветсия
• Сомонаи парлумони Шветсия
• Идораи омори Шветсия
• Муносибатҳои Тоҷикистон бо Шветсия — Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
• Шветсия дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО