wañuchiy

Quechua

Etymology

From wañuy +‎ -chi (causative suffix) +‎ -y.

Noun

wañuchiy

1. killing, murder, massacre

Declension

Declension of wañuchiy

	singular	plural
nominative	wañuchiy	wañuchiykuna
accusative	wañuchiyta	wañuchiykunata
dative	wañuchiyman	wañuchiykunaman
genitive	wañuchiypa	wañuchiykunap
locative	wañuchiypi	wañuchiykunapi
terminative	wañuchiykama	wañuchiykunakama
ablative	wañuchiymanta	wañuchiykunamanta
instrumental	wañuchiywan	wañuchiykunawan
comitative	wañuchiynintin	wañuchiykunantin
abessive	wañuchiyninnaq	wañuchiykunannaq
comparative	wañuchiyhina	wañuchiykunahina
causative	wañuchiyrayku	wañuchiykunarayku
benefactive	wañuchiypaq	wañuchiykunapaq
associative	wañuchiypura	wañuchiykunapura
distributive	wañuchiyninka	wañuchiykunanka
exclusive	wañuchiylla	wañuchiykunalla

Possessive forms of wañuchiy

ñuqap - first-person singular ñuqap (my) singular plural nominative wañuchiyniy wañuchiyniykuna accusative wañuchiyniyta wañuchiyniykunata dative wañuchiyniyman wañuchiyniykunaman genitive wañuchiyniypa wañuchiyniykunap locative wañuchiyniypi wañuchiyniykunapi terminative wañuchiyniykama wañuchiyniykunakama ablative wañuchiyniymanta wañuchiyniykunamanta instrumental wañuchiyniywan wañuchiyniykunawan comitative wañuchiyniynintin wañuchiyniykunantin abessive wañuchiyniyninnaq wañuchiyniykunannaq comparative wañuchiyniyhina wañuchiyniykunahina causative wañuchiyniyrayku wañuchiyniykunarayku benefactive wañuchiyniypaq wañuchiyniykunapaq associative wañuchiyniypura wañuchiyniykunapura distributive wañuchiyniyninka wañuchiyniykunanka exclusive wañuchiyniylla wañuchiyniykunalla qampa - second-person singular qampa (your) singular plural nominative wañuchiyniyki wañuchiyniykikuna accusative wañuchiyniykita wañuchiyniykikunata dative wañuchiyniykiman wañuchiyniykikunaman genitive wañuchiyniykipa wañuchiyniykikunap locative wañuchiyniykipi wañuchiyniykikunapi terminative wañuchiyniykikama wañuchiyniykikunakama ablative wañuchiyniykimanta wañuchiyniykikunamanta instrumental wañuchiyniykiwan wañuchiyniykikunawan comitative wañuchiyniykintin wañuchiyniykikunantin abessive wañuchiyniykinnaq wañuchiyniykikunannaq comparative wañuchiyniykihina wañuchiyniykikunahina causative wañuchiyniykirayku wañuchiyniykikunarayku benefactive wañuchiyniykipaq wañuchiyniykikunapaq associative wañuchiyniykipura wañuchiyniykikunapura distributive wañuchiyniykinka wañuchiyniykikunanka exclusive wañuchiyniykilla wañuchiyniykikunalla paypa - third-person singular paypa (his/her/its) singular plural nominative wañuchiynin wañuchiyninkuna accusative wañuchiyninta wañuchiyninkunata dative wañuchiyninman wañuchiyninkunaman genitive wañuchiyninpa wañuchiyninkunap locative wañuchiyninpi wañuchiyninkunapi terminative wañuchiyninkama wañuchiyninkunakama ablative wañuchiyninmanta wañuchiyninkunamanta instrumental wañuchiyninwan wañuchiyninkunawan comitative wañuchiyninintin wañuchiyninkunantin abessive wañuchiyninninnaq wañuchiyninkunannaq comparative wañuchiyninhina wañuchiyninkunahina causative wañuchiyninrayku wañuchiyninkunarayku benefactive wañuchiyninpaq wañuchiyninkunapaq associative wañuchiyninpura wañuchiyninkunapura distributive wañuchiynininka wañuchiyninkunanka exclusive wañuchiyninlla wañuchiyninkunalla ñuqanchikpa - first-person inclusive plural ñuqanchikpa (our(incl)) singular plural nominative wañuchiyninchik wañuchiyninchikkuna accusative wañuchiyninchikta wañuchiyninchikkunata dative wañuchiyninchikman wañuchiyninchikkunaman genitive wañuchiyninchikpa wañuchiyninchikkunap locative wañuchiyninchikpi wañuchiyninchikkunapi terminative wañuchiyninchikkama wañuchiyninchikkunakama ablative wañuchiyninchikmanta wañuchiyninchikkunamanta instrumental wañuchiyninchikwan wañuchiyninchikkunawan comitative wañuchiyninchiknintin wañuchiyninchikkunantin abessive wañuchiyninchikninnaq wañuchiyninchikkunannaq comparative wañuchiyninchikhina wañuchiyninchikkunahina causative wañuchiyninchikrayku wañuchiyninchikkunarayku benefactive wañuchiyninchikpaq wañuchiyninchikkunapaq associative wañuchiyninchikpura wañuchiyninchikkunapura distributive wañuchiyninchikninka wañuchiyninchikkunanka exclusive wañuchiyninchiklla wañuchiyninchikkunalla ñuqaykup - first-person exclusive plural ñuqaykup (our(excl)) singular plural nominative wañuchiyniyku wañuchiyniykukuna accusative wañuchiyniykuta wañuchiyniykukunata dative wañuchiyniykuman wañuchiyniykukunaman genitive wañuchiyniykupa wañuchiyniykukunap locative wañuchiyniykupi wañuchiyniykukunapi terminative wañuchiyniykukama wañuchiyniykukunakama ablative wañuchiyniykumanta wañuchiyniykukunamanta instrumental wañuchiyniykuwan wañuchiyniykukunawan comitative wañuchiyniykuntin wañuchiyniykukunantin abessive wañuchiyniykunnaq wañuchiyniykukunannaq comparative wañuchiyniykuhina wañuchiyniykukunahina causative wañuchiyniykurayku wañuchiyniykukunarayku benefactive wañuchiyniykupaq wañuchiyniykukunapaq associative wañuchiyniykupura wañuchiyniykukunapura distributive wañuchiyniykunka wañuchiyniykukunanka exclusive wañuchiyniykulla wañuchiyniykukunalla qamkunap - second-person plural qamkunap (your(pl)) singular plural nominative wañuchiyniykichik wañuchiyniykichikkuna accusative wañuchiyniykichikta wañuchiyniykichikkunata dative wañuchiyniykichikman wañuchiyniykichikkunaman genitive wañuchiyniykichikpa wañuchiyniykichikkunap locative wañuchiyniykichikpi wañuchiyniykichikkunapi terminative wañuchiyniykichikkama wañuchiyniykichikkunakama ablative wañuchiyniykichikmanta wañuchiyniykichikkunamanta instrumental wañuchiyniykichikwan wañuchiyniykichikkunawan comitative wañuchiyniykichiknintin wañuchiyniykichikkunantin abessive wañuchiyniykichikninnaq wañuchiyniykichikkunannaq comparative wañuchiyniykichikhina wañuchiyniykichikkunahina causative wañuchiyniykichikrayku wañuchiyniykichikkunarayku benefactive wañuchiyniykichikpaq wañuchiyniykichikkunapaq associative wañuchiyniykichikpura wañuchiyniykichikkunapura distributive wañuchiyniykichikninka wañuchiyniykichikkunanka exclusive wañuchiyniykichiklla wañuchiyniykichikkunalla paykunap - third-person plural paykunap (their) singular plural nominative wañuchiyninku wañuchiyninkukuna accusative wañuchiyninkuta wañuchiyninkukunata dative wañuchiyninkuman wañuchiyninkukunaman genitive wañuchiyninkupa wañuchiyninkukunap locative wañuchiyninkupi wañuchiyninkukunapi terminative wañuchiyninkukama wañuchiyninkukunakama ablative wañuchiyninkumanta wañuchiyninkukunamanta instrumental wañuchiyninkuwan wañuchiyninkukunawan comitative wañuchiyninkuntin wañuchiyninkukunantin abessive wañuchiyninkunnaq wañuchiyninkukunannaq comparative wañuchiyninkuhina wañuchiyninkukunahina causative wañuchiyninkurayku wañuchiyninkukunarayku benefactive wañuchiyninkupaq wañuchiyninkukunapaq associative wañuchiyninkupura wañuchiyninkukunapura distributive wañuchiyninkunka wañuchiyninkukunanka exclusive wañuchiyninkulla wañuchiyninkukunalla

Verb

wañuchiy

1. (transitive) to kill, murder
2. (transitive) to turn off

Conjugation

Conjugation of wañuchiy

infinitive		wañuchiy
agentive		wañuchiq
present participle		wañuchispa
past participle		wañuchisqa
future participle		wañuchina
		singular			plural
		1st person	2nd person	3rd person	1st person inclusive	1st person exclusive	2nd person	3rd person
indicative		ñuqa	qam	pay	ñuqanchik	ñuqayku	qamkuna	paykuna
	present	wañuchini	wañuchinki	wañuchin	wañuchinchik	wañuchiyku wañuchiniku1	wañuchinkichik	wañuchinku
	past (experienced)	wañuchirqani	wañuchirqanki	wañuchirqan	wañuchirqanchik	wañuchirqayku wañuchirqaniku	wañuchirqankichik	wañuchirqanku
	past (reported)	wañuchisqani	wañuchisqanki	wañuchisqan	wañuchisqanchik	wañuchisqayku wañuchisqaniku	wañuchisqankichik	wañuchisqanku
	future	wañuchisaq	wañuchinki	wañuchinqa	wañuchisunchik	wañuchisaqku	wañuchinkichik	wañuchinqaku
imperative		—	qam	pay	ñuqanchik	—	qamkuna	paykuna
	affirmative	—	wañuchiy	wañuchichun	wañuchisun2 wañuchisunchik	—	wañuchiychik	wañuchichunku
	negative	—	ama wañuchiychu	ama wañuchichunchu	ama wañuchisunchu ama wañuchisunchikchu	—	ama wañuchiychikchu	ama wañuchichunkuchu

¹ The conjugation -niku is only for the Ayacucho-Chanca variety.
² The form -sun refers to "you and I together", while the form -sunchik refers to "you and I and other people".

See also

• wañuy