Jump to content

cruach

From Wiktionary, the free dictionary
See also: crúach

Irish

[edit]

Pronunciation

[edit]

Etymology 1

[edit]

    From crua (“hard”) +‎ -ach.

    Alternative forms

    [edit]

    Noun

    [edit]

    cruach f (genitive singular cruach, uncountable)

    1. steel (metal alloy)
    Declension
    [edit]
    Declension of cruach (fourth declension, no plural)
    bare forms
    singular
    nominative cruach
    vocative a chruach
    genitive cruach
    dative cruach
    forms with the definite article
    singular
    nominative an chruach
    genitive na cruach
    dative leis an gcruach
    don chruach
    Derived terms
    [edit]

    Further reading

    [edit]

    Etymology 2

    [edit]

      From Middle Irish crúach, from Old Irish crúach (“stack; mountain, hill”),[5] from Proto-Celtic *krouk- (“heap”), probably from Proto-Indo-European *krewH- (“to heap up”), shared with Proto-Germanic *hraukaz (“heap”), Lithuanian kruvà (“heap”).[6][7]

      Noun

      [edit]

      cruach f (genitive singular cruaiche, nominative plural cruacha)

      1. stack (of corn or hay), pile
      2. (geography) hill, mountain
      Declension
      [edit]
      Declension of cruach (second declension)
      bare forms
      singular plural
      nominative cruach cruacha
      vocative a chruach a chruacha
      genitive cruaiche cruach
      dative cruach
      cruaich (archaic, dialectal)
      cruacha
      forms with the definite article
      singular plural
      nominative an chruach na cruacha
      genitive na cruaiche na gcruach
      dative leis an gcruach
      leis an gcruaich (archaic, dialectal)
      don chruach
      don chruaich (archaic, dialectal)
      leis na cruacha
      Descendants
      [edit]
      • → English: croagh
      • →⇒ Yola: kurkeen

      Further reading

      [edit]

      Etymology 3

      [edit]

        From Old Irish crúachaid (“to heap, pile”),[8] from crúach (“heap, pile”).

        Verb

        [edit]

        cruach (present analytic cruachann, future analytic cruachfaidh, verbal noun cruachadh, past participle cruachta)

        1. (transitive) to stack, pile
        Conjugation
        [edit]
        Conjugation of cruach (first conjugation – A)
        indicative singular plural direct relative autonomous
        first second third first second third
        present cruachaim cruachann tú;
        cruachair†
        cruachann sé, sí cruachaimid; cruachann muid cruachann sibh cruachann siad;
        cruachaid†
        a chruachann; a chruachas cruachtar
        past chruach mé; chruachas chruach tú; chruachais chruach sé, sí chruachamar; chruach muid chruach sibh; chruachabhair chruach siad; chruachadar a chruach cruachadh
        past habitual chruachainn /
        cruachainn‡
        chruachtá /
        cruachtá‡
        chruachadh sé, sí /
        cruachadh sé, sí‡
        chruachaimis; chruachadh muid /
        cruachaimis‡; cruachadh muid‡
        chruachadh sibh /
        cruachadh sibh‡
        chruachaidís; chruachadh siad /
        cruachaidís‡; cruachadh siad‡
        a chruachadh chruachtaí /
        cruachtaí‡
        singular plural direct relative autonomous
        first second third first second third
        future cruachfaidh mé;
        cruachfad
        cruachfaidh tú;
        cruachfair†
        cruachfaidh sé, sí cruachfaimid;
        cruachfaidh muid
        cruachfaidh sibh cruachfaidh siad;
        cruachfaid†
        a chruachfaidh; a chruachfas cruachfar
        conditional chruachfainn /
        cruachfainn‡
        chruachfá /
        cruachfá‡
        chruachfadh sé, sí /
        cruachfadh sé, sí‡
        chruachfaimis; chruachfadh muid /
        cruachfaimis‡; cruachfadh muid‡
        chruachfadh sibh /
        cruachfadh sibh‡
        chruachfaidís; chruachfadh siad /
        cruachfaidís‡; cruachfadh siad‡
        a chruachfadh chruachfaí /
        cruachfaí‡
        subjunctive singular plural direct relative autonomous
        first second third first second third
        present go gcruacha mé;
        go gcruachad†
        go gcruacha tú;
        go gcruachair†
        go gcruacha sé, sí go gcruachaimid;
        go gcruacha muid
        go gcruacha sibh go gcruacha siad;
        go gcruachaid†
        — go gcruachtar
        past dá gcruachainn dá gcruachtá dá gcruachadh sé, sí dá gcruachaimis;
        dá gcruachadh muid
        dá gcruachadh sibh dá gcruachaidís;
        dá gcruachadh siad
        — dá gcruachtaí
        imperative singular plural direct relative autonomous
        first second third first second third
        — cruachaim cruach cruachadh sé, sí cruachaimis cruachaigí;
        cruachaidh†
        cruachaidís — cruachtar
        past participle cruachta
        verbal noun cruachadh

        † archaic or dialect form
        ‡ dependent form

        Derived terms
        [edit]

        Further reading

        [edit]

        Mutation

        [edit]
        Mutated forms of cruach
        radical lenition eclipsis
        cruach chruach gcruach

        Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
        All possible mutated forms are displayed for convenience.

        References

        [edit]

        Scottish Gaelic

        [edit]

        Pronunciation

        [edit]

        Etymology 1

        [edit]

          From Old Irish crúach (“stack of corn; rick; heap, conical pile; mountain, hill”), from Proto-Celtic *krouk- (“heap”).[1]

          Noun

          [edit]

          cruach f (genitive singular cruaiche, nominative plural cruachan)

          1. pile, heap, stack
          Derived terms
          [edit]

          Etymology 2

          [edit]

            From Old Irish crúachaid (“to heap, pile”),[2] from crúach (“heap, pile”).

            Verb

            [edit]

            cruach (past chruach, future cruachaidh, verbal noun cruachadh, past participle cruachte)

            1. to pile or heap up
            2. to make into a stack

            Mutation

            [edit]
            Mutation of cruach
            radical lenition
            cruach chruach

            Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
            All possible mutated forms are displayed for convenience.

            References

            [edit]
            1. ^ Matasović, Ranko (2009), “krowko-”, in Etymological Dictionary of Proto-Celtic (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 9), Leiden: Brill, →ISBN, pages 226-27
            2. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “crúachaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language