³�������-������� ���������� -
����������� ����� ��������� ����������� ��쳿
������ º�����,
�������� ���������� ����,
������, �������� �������� ���������� ������ �������� ���������
����������� �����쳿 �� ������, �����.
����� ��������
�� ������ �������� ��������� ����������� ��쳿 - ������
� ������� ��������� ������������� ��������� � ������ �����
�� ������� - ����������� ���������� ����� �����������
������� � ������� - ���������, �������� ���������. �����
�� ����� ���� ����������� ���������� ������ ��� ����������
������ (��������) ���, � ����� ������� � ���� ������������
��������� �������. ̳� ���, ������� ������ ���������
������ ���� � �������������� ������������ ������� �����
"����� ��쳿", �����䳿 ������������-�������� �������
������ ���, �������� ����������, ��������� �� �����������
������� � ����� ����������. �� ����� ����������� ��� ������
���� �������� ������ �� �������� ������� �� ���������
�������, ������ ������� � ���, "����� ���������� �����������"
(����������-����� ��������) �� ³�������-������� ����������.
��� ������� ���������, �� ��� ����������� ��������� �����
������� ��������-���������� �� ������������������� ���������,
� ��� ���� � ����� �����.
�� ������� ������ 1942 �. � �����
�������� �������� ����������� �������� ������� ��� (�.�������)
�� ������������ "���������� ���������" �. ������, �� ������
���������� ��������� ������� �. ������, ��������� ���������
�������� ������� �������, ϳ������-������� �� ������
������ (��������, �� ��������㳺� ���, ���, ���� ��
����). ����������� ����������� ������� ��������� ������
�� ������� �������� � ����������� �� ����������� ���������
������� ������������� � ���������� ��������� ���������
�� ��������� ������ "³������ ����� ��� (�����������-����������)".
��������� ���� ���������� ������ ����� ��� �������� ���������
������� �� ����������.1
��� �, ���������� ������ ����������
������� ���������� ������� �����������, � ������ �����������
������� ��������� ��������� �������� ��� ���������� �����
������ ���� ���� ����������� �������� � ����������� �������
�� �� ���������� ��������� ������� � ������������� ����������
���������� ("����������� ��������� �������", "�������
� ������������ ��쳺�", "������� � ������������"). �������������,
�� ��������� ������ ������� �� ������������ (������ �������
� ����������) � �'�������� ��� ��� ������������� ���������
������������. ������������� ������������ ����� ���������
�� ����� ����, �������������� ��������� ������������
����� ����������� ��������� � ������������ � ���������������
���, �������� ������������ �������� �����. �������
������� ���� �� ������� ��������� ��������� ������� �������
������ "������� ��������", ����������� �� ����� � ������
�� ���������� ������, �������� �� ��������� ������ ������������
�������� �����.2
3-�� ����������� ��� (�) 17-21 ������
1943 �. ������� ���� �� ������� �������� � ���������� ����������.
��������� �������� ������� "�����������" �������� � "�����������
� ��������� �����������" ����������� ������������ �������
������ ��� � ������ 1943 �.
������ ������ ������� ������������
��������� ���(�) �� ����� �������� ���������� ��������-����������
��������, �������� �� �� ���������� ��������� ��������
������, ��������� ��������� �� �� ������� ����� ������
�������-����� 1943 �. ������ ��������� ����������� ����,
�������� ���������� ���� ������� ��� (�). �������� ���
��������� ��������� � �� �������� ���� ����� ������, ���������
��������������� �� ������������� ���������, ����������
����������, � ����� ������� ����� ��������-�����������
���, �� �������� ����������� ����������� ����� ����.
³��������� �������������� �������
��������� ��� �� �� ����� ("�������"), ��������� ������������
�����, �������������-�������� ������ (�� ��������� �������
�� ������� �� ������� ����� ����������). ��������� �� �������
������ 1943 �. ������ ������ ������� ������� ( ��, ��������
�����) ��� �� ���� �� �������� �. ������������ ("�����
������"). ����� �������� ��� ����� ���������� ������, ��
��������� �� ������ ³������ ������, �� ��� ���� ����������
�������� ����� ��� � ������� ����������-�������������
�������������. ³������ ������ ��������� �� �������
���������, ������, ��������, ���� �� �������.4
������� ����� ��� �� ���� ������ �������.
�� ����������� ����������� ������ ����, � ����� �� ����
���� 31 ����� 1943 �. (� ������������ �� �� ������) �����
������ 85 ������� ������ (�� 150-170 ������� �����) ��
�� 1,5 ���. ����������� ���.5 ����� 1943 �. � ��������,
� ��'���� � ����������� ���������� ����������� ��������������
�'������� �. �������, ����������� ��������� ������� �����������
(���, 5-6 ���. ����� �� ���� 1943 �.). ��������� ����
� ���� ����� ��� �� ��� � �. ��������� ("������� ���������")
������� ������ ��� ������������ ��� - ��������� ���������
³��������� ����� (���) ��� �� ����� �������� �����������
��� ���� - "�����" (�� ��� ���), "ϳ����", "ϳ�����".6
���������� ��������� ��������� �������, ������ (����������),
����� (����), ���� (������), �� (��������). ϳ��������
������������ (�����������) ����� ���������� ����� "����������",
"˳��� �����", "�����". � ������ ��������� � ��������
��� ������� ���� ���������� �������� �������� ������������
�����������, �, �������, ³�������-������� ���������
(���). ����������, �� ��� ����������� � ������ 1943 �.,
����� � ����� ��������� ���������� ��������, �������������
�������� ��� �� �������� ���������.
���������� �������, �� ��������� ������������
��������� ��������-���������� ������ ���������� ����������.
����� � ���, �� ���� �����, �������� � ��������� ������������
��� ����������� ������� ����� ��������� �� ������������
� ������� �����. ��� ����� ��������� "�������" (����������������,
���������������� �� ��������㳺� ��� � ���) �����������
�� ����� ���������� �������� ����������, ��� � ������������
������������ �� � ��������� �� ��������� ���������, ��
���������� �� �������� �������� ����� ���������� �����
������� ���� �������� �������. ��� �� � ������� ������
����� �� ��������� ������� ���������� �����������.
�� �������������� ������� �����������
����������� ��쳿 "����� ������" �� 15 ������ 1943 �.
��������������� "����������� ���������" �� ��������-������
����, ������������ ������ ������ �������� �� ��� ���������
�� ���. �� 15 ������ ������ ��������������� "������� ����
���������� ���� - ������ (�������, �� ������������� �
�������, �������, ������, ����������, ������������ � ���,
�����, ��������, ������� ����� ��� �� ��������, ������
"�������� ����� � ���� � ������� ����� ������"). ������
����������� ������������� �� ��� � 17 ����.6
������� ����������� � ��� �� �������
��� � 2/43 �� 18 ������ 1943 �. ����������� "����������
������" (��� � ���������� ����� �� ���� ������� � ���������
�� ��������� ��������� �� ������������� ������ ����������
�������) �� "������� ������" (���������� ����������� ³��������
����� ��� �� ������ �������������������� �� ������ �����
�����, ��������� � ���������).7 ����������� � ���������
�������� ������������� ���� ��������, �� ������������ ���������
(� ���� ���� - �������). ³����, ���������, �� �� ��������
�������� ���� ������ � ����������� ����� �� ����������
����� �� �������� �� 1-4 �����, �� "��������� �������"
������ �� 25-50 "����".8 ³���� ��� ������������� "������
������" (�������� ���) �� ���������� "�������" �� �����.9
����� ������� �������� � ������� ���������
����������� ��� ��� ����� ������������ ��� ����� ����������.
����� � �������� ������ �������������� ��쳿 ��������� ���������
��������� ��������� ���� �� 15 �� 50 ���� (������ �����������
������ ��������� 50 ������� ��������� ������).10 ����������
���� ������� ������� ���������� � ����������. ���, ����
28 - 30 ����� 1944 �. ��� ������ �� ������� � �������
�� ��� 1130 ����������.11 �� �������� ������� ���������
������ ����������� ��������� �� ���������� ���� ��������
���� ����, ������� ������� �����. ������������� ��������
���� � ������ ������ � ���� � �������� ������������ �����
������� ��쳿 �� ���� (� 1944-1945 ��. �������� 8696 ���,
�������� 19,8 ���. ����������, ��������� 433 ���������,
� ����� ��������� 17962 ����������).12
������ ������ � ������� ��������
���� ��� �� ��� �� ���������� ��������� ��������� �������.
12 ������ 1945 �. �������� ��������� �����䳿 ������� ����
�� ����� ���� " �� �������� ��� ������ ��� � ����", ��
�� ��������� � ���� �� ���������� �������� �������������
������� � ��������� ������ ( �� �� ���������� ��������������
�� 30 ���. ���).13 �� ������ 1945 �. � �������� ��������
���� ��������� 3,5 ���. ���������� ���������, ���� ��������
100 ���. ������, 1 ���. ����. �����, 20 ���. - �������.14
����������� ���� �������� ������. ���, �� ������� 1944
�. ��� ����'���� ������� ����� (���������) ��� � �����������
�����. � ������ 1945 �. � ����������� ������ �����������
���. � ������� ����� ������ ����� "�����������" (400 �����).15
ҳ���� � ������-�������� 1944 �., �� ����������� ������,
������� 13 ���. ����� ���.16
������, ������ ���������� ���� ��������
�����䳿 ������������- �������� �������� ������� ����-����,
�� ����������� ���������� �������� � ���������� ��� �����
��������� �������. �������� ������������� ������ (�� 1945
�. � 7 �������� ������� ������ ���� ���� �� ������ 22
���. �����������) � 1944-1945 ��. ����������� � ������
359 ���������, 1473 ������ �� 13085 �����������. ����������
������������ 379 ��������� ��� � 5831 ���������.17 ���������
"����������" ��� ���������� ��� ����� ��������������
�� �����������.42 �� ������� ����������� ����� ��� - "ϳ����"
�. ���������� ("��������"), 95% ������� ������� ��������
����� ���� ����� ����� ��� ����� �������� �� ���������
��������. � ��� �� - "�� ������ ������ ������".19
�������� ������� ��������� � ������������
���������� ������������� ���������. ����������� ������
�� �'������� ���� ������ �������� ������� �� ������������,
�� �� ��� ���� ���������� ����� ������� ����������� ("����������-��������
�����" �� �������� ��������㳺�), ��������� ���� �� �
������� ����� �������������� �� ������������-������� ������
����� ��������������� ���.
� 1942-1944 ��. � ������ ���� ���������
95 ����� ����������� ����, ����������� �� ������� ����������
����-����. ������� � ��� �������� � ����� ������ � �������������
��� ��������� ������� ������������-������� ���������
����� ��������������� ���������. �� ����� 1943 �. ����
��� ������������� �'�������� �. �������, �. ������� �� �.
�������� ���� 9 ���������� ������� �����������, �� ����
�� ��'���� 572 ������. ������ ������� � ��� �����������������
�� ���� �����䳿 ��� �� ���.20
3 ��������� 1943 �. ��������� ����������
����������� ����� �������������� ���� �. ��������� �� ���������
�������������� ����� �.������� �������� �� �������������
�'������ ��������� � 3762. ���� �����'������� ����������
�������� �� ����� �� ���� �������������� ����������, ����������
� ��� ��������� �������, ����� ��������� ��������� �'���������
�����������, ���������, ����� ������������ ���������, ��
���������� ���������, ���� ��� ������� ����� ����. �����������
� ������������� �� ������������-�������� �������� �����
����������� ��������, ��, ���������, 7-� �� 12-� ����������
�'������� �. ��������.21
³������ ��������� ���������� ��������
������������ �������, ����������� � ������ ����������������
����������. �������� ��������� ����� 1-� ������������ ���糿
��. �. ������� �. ���������� �������� �������, ���� �� ���������
�������������� ������������� ���������� �. ������� �����
��� � �. �������� ������������� ������ ��������� ������
���� �������� ����� ���� � 5 ������������� ���������,
15 ���������� ����������, ����������� (1,5 ���. �������
� ��).22 �� ��������� � ������ ���� ���, �����������
������� ��� � 7 �� 19 ����� 1944 �., ����� �������� �����
���� "����������� ���������", ������ ���������� �����
� �������� �������.23
������� ��� ���������, �� ������
��� ������� ������������� ����'���� ���. �������� ��, ����������
�� ����������� "��������� ����������" ���������������
�'������� ��� "������" ������ "���������� �� �����������
³�������-������� ��������� ���". �������� ���������
���������� ���������� �������� �� "����������� ������������
������� �� ������� � ���". ��� ������� ���� "���������
� ��������� ��� ���", �� ���������� ���� ����������� ��������
����������, ������������, �������� ���������� ��������,
�������������, ���������������.24
�� ����������� ��������� ����������
�������� �� �����������, ������, �������������, ������������
������ ���������, ������������ ��������� ����������, ���������
���������� � ���������� �����, ����������� ��������, ������
�� �������� ���� ������������ ��'����. �� ������, ���
������ ��������-��������� ������� �� ��� �������������
�������� � ���� ����������������� �������� (��� "�����"
�����-������������� ������� � ��� ���� ������ �������).
��� �� ������� � ���������� ���� ������� ��� ����� �� ��������
"� ��� �� � ������ �� �������� ���� ��������� �������".25
������������� ��� ���� ����� �����
��� �������������� "����" ��� � ����� ����������, ����
����������, ������, ��������� ���������� �� ������ ��������,
��� ������ ��� (�� ��������� ��������� ���������� ���
��������� ����) - "�������" (���������, �����, ��������).
ϳ������� ��� ���� ������� �������������� - ����������
��������� � "������" - �� ������� ����������. �� 1944 �.
��� ����������������� ��������� �� � ���, � ���� ����
�������� � ���������� ����� (��� ����� ��������� ����
�������� ���� �������������� ��� ����������-��������������
��������� ��). � ����� ��������� �������, � ������ 1944
�. ��������� ��������� ������ (�� ��� ��� - ������� ��������
����� ���) ��� ��������� � �������������� �������� ���������
� ������� ���� ���������� ��� ³������� ������ (��������
�����) ���.26
�� �������� �������� ��� �����������
����������� ������ ��������, ���������� �������� ��������,
�������� �� ���� �������� � ������������ �� ��� ������������
��������, �� ��������� ��������, ��������� ������ ���������.
� �������� ���������� ������� ���������� ������ �� ������,
�������, ���������� ��������������.27
� ����� 1944 �. ���� �������� �
����������� ���� ���� �� ���������� ��� �� ����������
���������� �� �������� ������ "������ ��� ������� ����������
"���".28 � ��� ���� �������������� �������������� �������
���. �� �����������, ��� ��� ��������� ���� ��� ��������
�� 50-60 ��� � ���������� � ����������, ���� ����������
� ������������ �� �������� � �������������, ����� �����
(5-6 �����������), ��'������ � ��������, ���� �� 3-4
�������� ��� ������� �������� ������ �����.
���������� ����� ³������� ������
������������ 30 -35 ��� �� ��� � �����������, ���� ����������
(� ������ � ���������, �� � ��� ���� ���), ������ (3-4),
�������� � ���� ������� ��������� ��� ����� ������. ���
������ ������� ��� (7-10 ���) ���� ������ ���������, �
����� �������� �� 2-3 ����� ( "���" ��� ��������) ������������
�� ������.
�� �������� ��������� � ������� �������
���, �� �������, ����������� ��������������� ������� ���������
���. ���, ������� �3 �� 3 ��������� 1944 �. ������������
������ ��� - "ϳ����" ��� ������ ������ ����� �'�������
���������������� "����" (������) ���.29 �� ��������� �.
��������� ("����"), �������� �������� ������� �������������-�������������
��������� ����� ����� ��� - "�����" (��������� "�����"),
����������� ���� ������ �.������� ("��������") ���� ���������
�������� ��������� ��������� - ���� ��� ���� �����
(������� ���������� �������� �. �����), �������� ���
³�������� �����, ������� � �������. ������ ��� ��������������
� ������������� �� ��������� ������������� ������� ���
- ���������, ��������� ����.30
�������� � �������� ��� �� ��'�������
�������. ³����, ���������, �� ��� ���� ��������� ���
"�����" ��� �. ���� ������������� ���. (�������� - ��������
"����"), ������� �������� �������� 14-�� ������ ������������
����� ���� 15 ������ 1944 �., ��� ������� � 50 ��������,
�� ���� ����������� ������� � ���������� ����������� �������.31
��� ������� ����������-����� �� ������
��������� ��������� ����� ��������, �������, ���� ����������
��� ³������� ������ "�����" (��� - "ϳ����") "��������"
�� ������� 1943 -����� 1944 ��. ����� ���������� �����
- ������ ��� �� ������� � �������� � ���������� ������
�� ������������-������������, ���������� �����������-"��������",
������� � ���������� ����������� �� ������, ����������
����� �� ������� � ������� ����������� ��������� ������,
�������� � �������� ��� ��������, �������� ���������
���������, ������� �� "������������", ����������� �����
����. �� ������ ��������������� ������� ���� (�������� ��
��������� �� ������� ������� ��� �������� �� ���� ����
��������), ����������� �� "������ �����" �� 1-5 �����,
����������� ����� ������ �����, ������ �� ������ ����.32
ֳ��� �������� ��� ��������� ���
��� ���� � �� ���������, ������� ���, �������� ������ "������"
������ ³�������� ("�����"), ���������� ������� 215-��
����� ��������� ����� 19 ������� 1946 �. ������� �. �����
����������� ���. (�������� ��� ����� ���������� "��������������
�����" 1918 �. � �����, ���������� ������� ���� ����������
�. ³���������). � �������� 1944 - ������ 1945 ��. ³��������-��������
��� ����������� ������� ��� �������������. �� ���� ����'����
������� ���������� ���������, ������������ � ���������
������� ���. �������� ����� ����� ���� ������������ �����
������������ � �������� �� ������ � ���. ����� ����������
��� ���������� �������� �� �������� �����, �� � ���������
����������� �������� ��� �������� �� ������������ ���������.
������ ������������ ��������� �������� "�����" � �����
24 ��������. ������ �� ���������� ����� � ������ ����
���������� �� ��������� ���������� � ��� �� 240 ���.33
������� �� ����� 1945 �. ��������
���(�) ����������� �������� ���������� ������� �����������-��������
���, � ����� ��� ��� ������� �� �� ������� ������� �
���������� �������� �������� ������� �� ������� � ����������
��������� �������. � ������ 1945 �. �� ����� �� ������
�. ��������, �. ����, ���� �� �. ��������, ����� ���������
��� �� ��� ����������� ������ ��� ����������� ��������
��� � ������������ �������������� ������������� ��������
���.34 ��������� ����� ��쳿, �� ������� �������������������
����� � 1944-1945 ��., ������������ � ����� ���������
������ ���. � ������ ������������� ��������� � ����
���, ��� �������� "���������� ��� ��쳿".
����, �� ����, �� �������� �����
���� �� ������������ ��������� ��� ������� ���. �� ����������
�. ³��������� (������, �����������, �����������), �� ���������
� ������� 1945 �., ��� �������� �������� ��������� ����������
�� ������ ���� � ����, � ���� �� ������� ������ ����������
����������� �� �� ���������������. 14 ����� 1945 �. � �������
������� ��������� ����� ���� �. ������� ����������� �����
� �������� ������ ��� �������������� ���������� ���������
� ��������� �� ����������� ������������� �� ��������
���.35
��������, �� ��������� ���������
�� ������������� ���� �������� ������������ �� ������ �
�������������� ����� ����� � �������� ������ ���� �������
�� ���������. ��������� �������� ������ �� �� ���, � ����
���� - � ��������� �� ���������, ������������ ����������
�������� ��� ���� � ������ ����� ����������.36
����� � ���, �������� �������� ������������
��������� � ����������� ��������� �� �������������-�������
����������, ������ ��� ���������� ��, �� ��������� �����������
���� ��������� �� ����������� �� ������ ��������� ����������
�������� ��� ��������� ��������� �������.
�������
1 ����� �. �. ���������
����������� ���� � 1942-1943 ��. - �., 1999. - �. 13.
2 ��������� ����� ������ ������� ������
(�� ���). - �.13. - ���. 372. - �. 5. - ���. 37-41.
4 ˳����� ���. ���� ����.- �.- �������,
1999. - �. 2. - �. �Ӳ.
5 �� ���. - �. 11. - ���. 8467. -
�. 1. - ���. 22.
6 ˳����� ���. ���� ����... - �.
2. - �. ���.
7 �� ���. - �. 13. - ���. 376. -�.
61. - ���. 1-2
8 ��� ��. - �. 60. - ���. 217-218
9 ��� ��. - �. 49. - ���. 374.
10 ���.: C���������� �. ����, �� ��
�� ����. (������� �������� ��� ������� ������������ - �����).
- �., 1992.
11 ����� �. �. ����. �����. - �.
101.
12 �� ���. - �. 2. - ��. 87. - ���.
19. - �. 1. - ���. 124.
13 ��� ��. - �. 13. - ���. 372. -
�. 55. - ���. 83. - �. 103. - ���. 3.
14 ������� ��������� ������� ���������������
������������. - �., 1977. - �. 397.
15 ���������� ��� � ������� ��������������
����� ���������� �����. 1941-1945 ��. - �., 1975. - �. 3.-
�. 147.
16 ��������� �. �., ������� �. �.
� ��. ���������� ���������� ������������. - �., 1963. -
�. 124.
17 ���������� ��� � ������� �������������
�����... - �. 3. - �. 149
18 ������ �. �. ��� -���: �� "�����
������" � ���������� �������������. - ���������� ����������
������. -1994 - � 2 -3. - �. 99-100.
19 ����� �. �. ��������� �����������
���� � 1944-1945 ��. - �., 1999. - �. 20.
20 �� ���. - �. 13. - ���. 490. -
���. 121.
21 ����� �. ����� �� ������ ��������
����-��� � ������� ����� ��� -���. // ��������� �����������
���� � �����������-��������� �������� � ������. ��������
������������ ������� ����������� 25 -26 ������ 1992 �.
- �., 1992. - �. 146 -148.
22 ���������� �. �. ��������� �����
�� �����. - �., 1982. - �. 126.
23 �������� �. �. ������������� �����
(������� ������). - �����, 2000. - �. 376.
24 �� ���. - �. 13. - ���. 376. -
�. 6. - ���. 4.
25 ��� ��.
26 ��� ��. - ���. 372. - �. 5. - ���.
51.
27 ��� ��. - ���. 376. - �. 6. - ���.
6 -7.
28 ��� ��. - ���. 372. -�. 5. - ���.
50 -52
29 ��� ��. - �. 2. - ��. 54. - ���.
2. - �.2. - ���. 52
30 ��� ��. - �. 13. - ���. 372. -
�. 3. - ���. 199-201.
31 ��� ��. - �. 5. - ���.. 1-2.
32 ˳����� ���. ���� ����... - �.
2. - �. 385 -393.
33 ���� � ����� -���������� ���.
- ���. 14629. - ���. 12-13; �� ������� ���������� ���������
��������� ��������� �� 5 ������ 1947 �. �. ³��������
��� ���������� �� ���� ��� ���������. ���������� ��� ����
���� : �������� �. "�������� �������� � ���������� ����������"
// �������� ���������. - 1999. - 7 �������.
34 �� ���. - �. 13. - ���. 372. -
�. 56. - ���. 25
35 ��� ��. - �. 59. - ���. 32.
36 ���. ����.: ������ �. �������������
���'����� (�������). - ³������, 1988.